Terörün Muhatabı Olmaz, Umut Hakkı Teröriste Tanınamaz İbrahim Sagun

Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin son dönemde yürüttüğü yeni açılım sürecinde, terör örgütü elebaşı Abdullah Öcalan’ın muhatap alınmasına yönelik tartışmalar

Şehit ve Gazi Ailelerinin Kırmızı Çizgisi:

Terörün Muhatabı Olmaz, Umut Hakkı Teröriste Tanınamaz

Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin son dönemde yürüttüğü yeni açılım sürecinde, terör örgütü elebaşı Abdullah Öcalan’ın muhatap alınmasına yönelik tartışmalar ve kamuoyuna yansıyan “umut hakkı” değerlendirmeleri; başta Şehit ve Gazi Aileleri olmak üzere toplumun geniş kesimlerinde hassasiyet oluşturmuştur.

Bu süreç yalnızca siyasî bir başlık değil; hukuk devleti ilkesi, adalet duygusu, şehitlerin hatırası ve toplumsal barışın anlamı bakımından çok yönlü sonuçlar doğurabilecek bir gelişme olarak değerlendirilmektedir.

1. Şehitlerin Hakkı ve Hukuk Devleti İlkesi

Anayasa’nın 2. maddesi, Türkiye Cumhuriyeti’ni bir hukuk devleti olarak tanımlar. Hukuk devleti; suç ve ceza dengesini hukuk kuralları çerçevesinde belirleyen, adaleti gözeten ve kamu düzenini koruyan devlettir.

Terör suçları;

• Bireysel suç niteliğinin ötesinde,

• Devlete ve kamu düzenine karşı işlenen ağır suçlar kapsamında,

• Toplumsal güvenliği doğrudan etkileyen fiiller olarak değerlendirilmektedir.

Bu nedenle terör suçlularının statüsü, infaz rejimi ve hukuki konumu, sıradan suçlardan farklı şekilde ele alınmaktadır. Şehit yakınları ve gaziler ise bu noktada mağdur haklarının önceliklendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

2. “Umut Hakkı” Nedir? AİHM Kararlarının Çerçevesi

Son günlerde kamuoyunda tartışılan “umut hakkı” kavramı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) özellikle Vinter/Birleşik Krallık kararında ortaya konulan bir ilkedir.

Bu karara göre:

• Müebbet hapis cezası alan bir hükümlünün cezasının belirli aralıklarla gözden geçirilme imkânı bulunmalıdır.

• Ancak bu durum otomatik tahliye anlamına gelmez.

• Devletlerin kamu güvenliğini ve mağdur haklarını gözetme yetkisi saklıdır.

AİHM içtihadında, terör suçlarına yönelik olarak devletlerin daha geniş takdir alanına sahip olduğu da bilinmektedir. Bu nedenle “umut hakkı” kavramı, mutlak bir serbest bırakma yükümlülüğü doğurmamaktadır.

3. Türk Hukukunda Terör Suçları ve İnfaz Rejimi

Türkiye’de ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası, en ağır suçlar için öngörülmüştür. Terör suçları bu kapsamda değerlendirilir.

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun çerçevesinde:

• Terör suçlularına yönelik koşullu salıverme şartları sınırlıdır.

• Devletin güvenliği ve kamu düzeni temel kriterler arasındadır.

Ayrıca Anayasa’nın 104. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanının af yetkisi; sürekli hastalık, sakatlık ve kocama hali gibi bireysel durumlarla sınırlıdır. Genel af yetkisi ise TBMM’ye aittir.

4. Mağdur Hakları ve Toplumsal Denge

Hukukun temel prensiplerinden biri, hem failin hem mağdurun haklarının gözetilmesidir. Ancak terör suçları söz konusu olduğunda mağduriyetin boyutu yalnızca bireysel değil, toplumsal düzeydedir.

Şehit aileleri ve gaziler;

• Yaşam hakkı ihlalinin geri dönülmez olduğunu,

• Aile bütünlüğünün kalıcı biçimde zarar gördüğünü,

• Toplumsal travmanın nesiller boyu sürdüğünü ifade etmektedir.

Bu çerçevede mağdur haklarının, infaz hukuku tartışmalarında da dikkate alınması gerektiği yönünde çağrılar yapılmaktadır.

5. Toplumsal Barış ve Adalet Vurgusu

Toplumsal barışın kalıcı biçimde sağlanabilmesi için adalet duygusunun korunması gerektiği sıkça dile getirilmektedir. Kamuoyunda yapılan değerlendirmelerde, terörle mücadelede devletin kararlılığı ile hukuk devleti ilkelerinin birlikte yürütülmesi gerektiği belirtilmektedir.

Şehit Gazi Aileleri Koruma ve Kalkındırma Derneği tarafından yapılan açıklamalarda şu hususlar öne çıkmaktadır:

• Terörle ilgili süreçlerde mağdur hassasiyetinin gözetilmesi,

• Hukuk devleti ilkesinin zedelenmemesi,

• Şehitlerin hatırasının korunması.

Şehit Gazi Aileleri Koruma ve Kalkındırma Derneği Genel Başkanı İbrahim SAGUN tarafından yapılan değerlendirmede, terör suçlarına ilişkin infaz ve hak tartışmalarının, mağdur hakları ve kamu vicdanı dikkate alınarak ele alınması gerektiği ifade edilmiştir.

Açıklamada, adaletin yalnızca fail merkezli değil; mağdur merkezli bir bakış açısıyla da değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Kamuoyunda süren tartışmaların, hukuk devleti ilkeleri çerçevesinde ve toplumsal hassasiyetler gözetilerek yürütülmesi yönünde beklenti dile getirilmektedir.